Category: News

Την περασμένη Κυριακή 08 Νοεμβρίου 2026, σε μια κατάμεστη αίθουσα στα Χανιά, βρέθηκα απέναντι σε περισσότερους από 100 νέους ανθρώπους. Φοιτητές. Με όνειρα, ανησυχίες, ερωτήματα, φιλοδοξίες. Με ολόκληρη τη ζωή μπροστά τους.   Ήταν Κυριακή μεσημέρι. Θα μπορούσαν να βρίσκονται στην παραλία, σε μια καφετέρια, με τους φίλους τους. Να ξεκουράζονται από μια γεμάτη εβδομάδα. Κι όμως, επέλεξαν να βρίσκονται εκεί. Να ακούσουν, να ρωτήσουν, να προβληματιστούν. Και αυτή η επιλογή, από μόνη της, λέει πολλά για το μέλλον μας. Ήταν η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά που αποδέχθηκα την πρόσκληση να μιλήσω σε φοιτητές στα Χανιά, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Μια Ματιά στο Μέλλον». Και όπως πάντα σε τέτοιες συναντήσεις, συμμετείχα χωρίς αμοιβή. Όχι γιατί ο χρόνος μου δεν έχει αξία. Αλλά γιατί ορισμένα πράγματα έχουν για μένα πολύ μεγαλύτερη αξία από τα χρήματα…   Κάποτε ήμουν εγώ εκείνος ο φοιτητής. Το 2000 μπήκα στην Αρχιτεκτονική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ήμουν 17 χρονών. Γεμάτος όρεξη, ιδέες, απορίες και μια έντονη ανάγκη να δημιουργήσω κάτι δικό μου. Θυμάμαι ότι ήδη από τα φοιτητικά μου χρόνια προσπαθούσα να οργανώνω πράγματα, να προσκαλώ αρχιτέκτονες, να φέρνω ανθρώπους με εμπειρία κοντά στους φοιτητές. Ήθελα να ακούσω ιστορίες από την πραγματική ζωή. Όχι μόνο θεωρίες μέσα από τα αμφιθέατρα. Ήθελα να δω πώς σκέφτονται εκείνοι που έχουν ήδη περπατήσει τον δρόμο που εγώ ετοιμαζόμουν να ξεκινήσω.   Και σήμερα, 26 χρόνια αργότερα, νιώθω ότι έχω μια ευθύνη. Να επιστρέφω στους νέους ανθρώπους ένα μικρό μέρος από όσα μου πρόσφερε η ζωή. Όχι για να τους πω πώς πρέπει να ζήσουν. Αλλά για να τους βοηθήσω να καταλάβουν ότι έχουν πολύ περισσότερες δυνατότητες και επιλογές από όσες ίσως φαντάζονται. Οι ερωτήσεις τους ήταν σημαντικότερες από τις απαντήσεις μου.   Μιλήσαμε για την επιχειρηματικότητα, τις επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών, τις επενδύσεις, την τεχνητή νοημοσύνη και τις δεξιότητες του μέλλοντος. Αλλά, όπως συμβαίνει συχνά στις πιο ουσιαστικές συζητήσεις, πολύ γρήγορα φτάσαμε βαθύτερα. Στη νοοτροπία. Στην προσωπική ευθύνη. Στον φόβο της αποτυχίας. Στη δύναμη της διεκδίκησης. Στο πώς παίρνουμε αποφάσεις και στο πώς διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας. Ένας φοιτητής με ρώτησε ποιες 3 δεξιότητες θεωρώ σημαντικότερες για έναν νέο μηχανικό. Η απάντησή μου ήταν απλή. Να μαθαίνει να λύνει προβλήματα. Να εξελίσσεται συνεχώς. Και να είναι άνθρωπος που μπορείς να εμπιστευτείς. Ειδικά το τελευταίο το θεωρώ τεράστιο. Να λες κάτι και να το κάνεις. Να τηρείς τον λόγο σου. Και πάνω από όλα, να είσαι συνεπής απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό. Γιατί η μεγαλύτερη ζημιά από μια υπόσχεση που δεν τηρούμε δεν είναι πάντα ότι απογοητεύουμε κάποιον άλλον. Είναι ότι, λίγο λίγο, μαθαίνουμε στον εαυτό μας να μη μας εμπιστεύεται. Και πώς θα χτίσεις μια μεγάλη ζωή αν δεν μπορείς να εμπιστευτείς τον άνθρωπο που τη ζει;   «Να μείνουμε στην Ελλάδα ή να φύγουμε;» Αυτή ήταν μια από τις ερωτήσεις που με έκαναν να σκεφτώ περισσότερο. Γιατί την είχα αντιμετωπίσει και εγώ. Στην οικονομική κρίση, όταν είδα την αγορά των κατασκευών να καταρρέει και τα δεδομένα πάνω στα οποία είχα χτίσει τα πρώτα επαγγελματικά μου χρόνια να αλλάζουν δραματικά, βρέθηκα μπροστά σε σημαντικές επιλογές. Πολλοί άνθρωποι της γενιάς μου έφυγαν στο εξωτερικό. Εγώ επέλεξα να μείνω. Δε σημαίνει ότι η δική μου επιλογή ήταν σωστή για όλους. Ούτε ότι όποιος φεύγει εγκαταλείπει τον τόπο του. Σημαίνει ότι ο καθένας χρειάζεται να αποφασίσει συνειδητά ποια ζωή θέλει να δημιουργήσει και να αναλάβει την ευθύνη αυτής της επιλογής. Δεν ωραιοποίησα την πραγματικότητα στους φοιτητές. Ναι, η σημερινή γενιά αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Η στέγαση είναι ακριβότερη. Το κόστος ζωής πιέζει. Η οικονομική ανεξαρτησία απαιτεί συχνά μεγαλύτερη προσπάθεια από ό,τι στο παρελθόν. Θα ήταν άδικο να αγνοήσουμε αυτές τις συνθήκες. Αλλά θα ήταν εξίσου άδικο να πείσουμε έναν νέο άνθρωπο ότι το μέλλον του είναι ήδη προδιαγεγραμμένο. Γιατί ζούμε ταυτόχρονα σε μια εποχή με απίστευτη πρόσβαση στη γνώση, στην τεχνολογία, στην παγκόσμια αγορά και σε εργαλεία δημιουργίας. Ένας νέος μηχανικός σήμερα έχει δυνατότητες που όταν ήμουν εγώ φοιτητής έμοιαζαν με επιστημονική φαντασία. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι του επιτρέπει ή τι του στερεί η εποχή του. Είναι και τι θα επιλέξει να κάνει ο ίδιος με όσα έχει διαθέσιμα.   Το μέλλον δε χρειάζεται μόνο περισσότερη γνώση. Χρειάζεται ανθρώπους που αναλαμβάνουν δράση. Ένα από τα πράγματα που επανέλαβα πολλές φορές ήταν η σημασία της δράσης. Μπορείς να διαβάσεις εκατό βιβλία. Να παρακολουθήσεις χίλιες ομιλίες. Να ακούσεις εκατοντάδες podcasts. Αν, όμως, τίποτα από αυτά δεν αλλάξει κάτι στον τρόπο που σκέφτεσαι, αποφασίζεις και πράττεις, έχεις απλώς συγκεντρώσει πληροφορίες. Η πληροφορία γίνεται γνώση όταν αρχίζεις να την εφαρμόζεις. Το ίδιο ισχύει και για τη νοοτροπία μας. Δεν αρκεί να λέμε ότι θέλουμε να εξελιχθούμε. Χρειάζεται να αμφισβητούμε τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις, να δοκιμάζουμε, να αποτυγχάνουμε, να μαθαίνουμε και να συνεχίζουμε. Και κάτι ακόμη που θεωρώ εξίσου σημαντικό. Δε θέλω οι νέοι άνθρωποι να κυνηγούν μόνο την επαγγελματική επιτυχία. Θέλω να μπορούν να τη νιώθουν. Να τη χαίρονται. Να μοιράζονται τη ζωή τους με ανθρώπους που αγαπούν. Γιατί θυμάμαι πολύ καλά μια περίοδο της δικής μου ζωής που πετύχαινα διαρκώς στόχους, αλλά σπάνια σταματούσα να αναγνωρίσω και να απολαύσω όσα είχα καταφέρει. Και κάποια στιγμή κατάλαβα κάτι πολύ ουσιαστικό. Τι νόημα έχει να χτίζεις μια επιτυχημένη ζωή, αν δεν μπορείς να νιώσεις τη χαρά της;   Αυτή τη φορά είχα μαζί μου και τη Νεφέλη. Η μεγάλη μου κόρη, στα 9,5 της χρόνια, με συνόδευσε σε αυτό το ταξίδι. Και αυτό έκανε την εμπειρία ακόμη πιο ξεχωριστή. Γιατί, ενώ μιλούσα σε φοιτητές για το μέλλον, είχα δίπλα μου έναν άνθρωπο για το μέλλον του οποίου νοιάζομαι περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Ως πατέρας τριών κοριτσιών, δε μπορώ να σκέφτομαι τη νέα γενιά μόνο ως επιχειρηματίας ή εκπαιδευτής. Τη σκέφτομαι και ως πατέρας. Τι κόσμο θα παραδώσουμε στα παιδιά μας; Τι παραδείγματα τους δίνουμε; Τους μαθαίνουμε να διεκδικούν ή να περιμένουν; Να δημιουργούν ή να παραπονιούνται; Να σκέφτονται ελεύθερα ή να αφήνουν άλλους να αποφασίζουν για εκείνα; Και ίσως το σημαντικότερο… Τους δίνουμε το παράδειγμα με τη ζωή μας ή περιοριζόμαστε σε όμορφες συμβουλές;   Έφυγα από τα Χανιά με περισσότερη ελπίδα. Δεν πιστεύω